Untitled Document
- 21/1/2018
Untitled Document
Máy nước nóng năng lượng mặt trời
Hội nghị tổng kết hợp phần SXSH trong công nghiệp 2005 – 2011
Lợi ích kép từ việc ứng dụng SXSH trong công nghiệp
Giải quyết ô nhiễm tại Công ty CP Mía đường Sông Lam
Tài liệu hướng dẫn lồng ghép SXSH và Sử dụng năng lượng hiệu quả
Anh Ngân - Người phục hưng làng nghề truyền thống ở Nghi Đức
Làng rượu men lá Con Cuông rộn ràng vào vụ Tết
Ngư dân Diễn Châu giàu lên nhờ nghề chế biến tôm nõn
Cần hỗ trợ, chuyển đổi nghề cho lao động lò gạch thủ công
Chú trọng phát triển công nghiệp trở thành mũi nhọn kinh tế
Untitled Document
Làng nghề nồi đất duy nhất xứ Nghệ
Ngày cập nhật 07/06/2017
Làng Trù Sơn, huyện Đô Lương được biết đến là nơi duy nhất làm ra các loại nồi bằng đất ở xứ Nghệ. Không những thế, đây có thể là ngôi làng duy nhất trong cả nước còn làm các loại nồi bằng đất. Do vậy, ngoài cái tên Trù Sơn, nơi đây được gọi là làng “nồi đất”.


            Gốm Trù Sơn có nét đặc biệt vì đây là loại còn giữ được những nét cơ bản nhất của gốm cổ. Sản phẩm gốm ở đây dù không sặc sỡ, bắt mắt và tuy nhẹ, mỏng nhưng khá cứng. Độc đáo hơn, khi sử dụng các sản phẩm gốm để nấu thức ăn hoặc sắc thuốc đều giữ được mùi thơm, hương vị vốn có của đồ nấu. Thậm chí, nhiều nơi còn dùng nồi đất của Trù Sơn để nấu vàng. Những năm 1975 trở về trước được xem là thời kỳ cực thịnh của làng gốm Trù Sơn. Khi ấy nhà nào cũng làm gốm nên đi khắp làng khắp xóm người ta đều thấy một màu gốm đỏ au. Những chiếc nồi đất đầy đủ kích cỡ như chiếc niêu kho cá, siêu sắc thuốc… là những sản phẩm có tiếng của nghề gốm ở Trù Sơn. Các sản phẩm không những được tiêu thụ trong nước mà còn đưa sang nước ngoài xuất khẩu.

          Các cụ cao niên trong làng kể lại, thời đó cứ vào sáng sớm, những chiếc xe đạp chất đầy nồi lại bắt đầu hành trình dọc ngang khắp vùng xa, vùng gần để rao bán. Ông Nguyễn Công Du xóm 10 chia sẻ lại một thời gian khó: "mỗi chiếc xe chúng tôi xếp chừng 500 chiếc nồi đất rồi đẩy đi tiêu thụ. Mỗi nhóm như vậy tầm ba bốn người để trợ giúp nhau trong hành trình dài. Trên những chuyến đi đó, không tránh khỏi việc ngã xe, bể hết nồi đất. Những lúc như vậy, anh em đi cùng lại san sẻ nồi cho nhau cùng bán để thu lại chút vốn liếng". Để làm được chiếc nồi đất, những người thợ phải dầm mưa, dãi nắng. Cực nhất là công đoạn nung gốm, có hôm trời đang nắng bỗng đổ mưa nhưng người vẫn phải che chắn, đứng bên lò lửa hừng hực. Nung gốm là công đoạn mệt và vất vả nhất. Giữa trời nắng oi bức, vẫn phải thay phiên nhau đốt lửa. Có hôm đang nung trời bỗng đổ mưa, những lúc như vậy lại phải huy động thêm người che chắn để công việc được hoàn thành. Nếu bỏ dở coi như mẻ gốm đó vứt đi.

          Bà Nguyễn Thị Long ở xóm 11, xã Trù Sơn, năm nay đã 65 tuổi, nhưng hai tay bà vẫn thoăn thoắt nặn đất thành những chiếc nồi đất, ấm sắc thuốc tròn trịa, bắt mắt. Vừa làm, bà kể chuyện: “Lên 6, 7 tuổi tôi đã học nghề từ bố mẹ. Giờ ngót nghét gần 60 năm vất vả nhưng tôi luôn cảm thấy yêu chân lấm, tay bùn này”.  “Thời trước, con gái làng Trù Sơn đi lấy chồng được bố mẹ tặng cho cái cái bàn xoay gốm làm của hồi môn. Từ món quà đó, các cô gái bắt đầu nối nghiệp gia đình. Bản thân tôi cũng được bố mẹ tặng của hồi môn, vật kỷ niệm đó tôi luôn cất giữ cẩn thận”.

          Cầm chiếc nồi đất trên tay, bà Long cho biết: “Trông thì đơn giản nhưng để làm ra nó cũng rất kỳ công, nào là lấy đất, làm đất, tạo khung, phơi, đem vào nung”. Để có đất làm gốm ưng ý, người Trù Sơn phải sang các một số xã ở huyện Nghi Lộc và Yên Thành để chọn đất dẻo, không lẫn sỏi đá. Những khối đất được ủ thành đống, che chắn tránh nắng, mưa cẩn thận. Khi làm gốm, người thợ dùng liềm cắt đất ra từng lát mỏng, sau đó đặt lên phiến đá có mặt hơi lõm, dùng chầy giã, mục đích làm cho đất nhuyễn, có độ dẻo. Đất làm xong được đưa vào công đoạn tạo dáng. Dụng cụ tạo dáng ở đây khá đơn giản gồm bàn xoay, một nồi đựng nước, nắm giẻ để vuốt, bàn vỗ bằng gỗ, cái nạo bằng tre và một số que tre vót nhọn đầu để sửa đồ gốm. Trước khi tạo dáng, người thợ rắc lên trên mặt bàn xoay một lớp tro bếp mỏng để chống dính. Bà Long cho hay, trung bình mỗi ngày làm được chừng 30 chiếc nồi đất và ấm sắc thuốc. Giá mỗi chiếc nồi đất là 6 nghìn đồng, còn ấm sắc thuốc 15 nghìn đồng. “Nếu chịu khó làm, mỗi ngày cũng kiếm được khoảng trăm nghìn.

          Cách nung có thể nung từ hai đầu với hai người cùng nung. Mỗi người phụ trách ba cửa lò. Sau khi cho lá khô vào đốt, họ dùng nạng để đẩy nhiên liệu vào và kéo tro than ra. Than tro cũng được tận dụng để ủ lên các chồng gốm đang nung.

          gười thợ nung liên tục như vậy trong hơn 3 giờ liền với nhiệt độ đạt được khoảng 500 – 600oC là gốm chín. Một sản phẩm đạt yêu cầu phải có màu đỏ hồng. Để gốm chín đều, người thợ phải biết cách “xem lửa” canh chừng thời điểm nào là cần phải dừng nung. Nhiên liệu để nung gốm là rơm, rạ và một ít lá bạch đàn, phi lao nhằm tránh việc nổ đột ngột của đồ nung. Những sản phẩm sau khi hoàn thành được đem đi phơi nắng rồi xếp vào lò nung.

          Những năm gần đây, khi giao thông thuận lợi, việc bán hàng của người dân Trù Sơn dễ dàng hơn. Không những được vận chuyển bằng xe máy, nhiều thương lái còn đi ô tô đến tận nơi để lấy hàng. Hơn nữa, so với cha ông ngày trước, lớp hậu thế đã không ngừng sáng tạo ra nhiều mẫu mã hữu dụng hơn từ sình lọ đến trệt sưởi, chõ hông xôi, niêu kho cá, bát nhang… đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Hiện nay các hộ làm nghề nồi đất trên xã chủ yếu tập trung ở các thôn 10, 11, 12, 13. Bình quân mỗi tháng, người làng Trù Sơn sản xuất được hàng chục ngàn sản phẩm. Đây là công việc tranh thủ được thời gian nhàn rỗi, nhiều đối tượng tham gia nên những năm gần đây đang dần được phục hồi./.

                                                                   Hoàng Yến (phòng HCTH)

 Bản in  Lên đầu trang
- Làng Nam duy trì nghề quạt giấy truyền thống (07/06/2017)
- Thái Minh, xã Tiên Kỳ xây dựng bản du lịch cộng đồng làng nghề thổ cẩm  (05/06/2017)
- Làng nghề mây tre đan Nghi Thái vượt khó, hướng ra thị trường xuất khẩu (01/06/2017)
- Cần tạo nguồn lao động làm việc tại chỗ ở huyện Yên Thành (01/06/2017)
- Doanh nghiệp với làng nghề (04/02/2013)
- Nghi Lộc: Làng nghề mây tre đan Phong Cảnh đạt danh hiệu Làng nghề tiêu biểu Việt Nam (11/07/2011)
- Mời tham gia triển lãm chuyên đề: THIẾT KẾ MẪU VÀ SẢN PHẨM MÂY, TRE 2011  (27/06/2011)
Untitled Document
 Thông tư số 26/2014/TT-BCT Quy định về việc tổ chức bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu
 Quyết định 73/2015/QĐ-UBND Quy định xét tặng danh hiệu Nghệ nhân, Thợ giỏi lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, làng nghề tỉnh Nghệ An
 Quyết định số 5264/QĐ-UBND.CNTM ngày 10/11/2015 Phê duyệt Chương trình khuyến công tỉnh Nghệ An giai đoạn 2016-2020
 Quyết định số 53/2014/QĐ-UBND Ban hành Quy định quản lý, sử dụng kinh phí khuyến công tỉnh Nghệ An
 Quyết định số 38/2014/QĐ-UBND về việc ban hành định mức kinh phí hỗ trợ đào tạo nghề trình độ sơ cấp nghề và dạy nghề dưới 3 tháng cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Untitled Document