Chương trình OCOP - góp phần thúc đẩy tiềm năng, thế mạnh sản phẩm của mỗi địa phương

Nghệ An là tỉnh có diện tích rộng nhất cả nước với 16.493 km2, đất đai trù phú, sở hữu nhiều nông sản phẩm đặc sắc và có giá trị cao...Chương trình OCOP được phê duyệt sẽ là tiền đề, là “bà đỡ” quan trọng góp phần nâng cao nhận thức trong sản xuất và kinh doanh, hỗ trợ phát triển cho các sản phẩm của địa phương.

Trong quá trình thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, các địa phương đã quan tâm xây dựng một số sản phẩm nông, lâm, thủy sản mang tính đặc thù. Tuy nhiên, phần lớn các sản phẩm của vùng nông thôn còn mang tính nhỏ lẻ, chưa có thương hiệu, do đó thiếu sức cạnh tranh. Là một địa phương với sản phẩm chủ lực chủ yếu là nông nghiệp, Nghệ An đã lên chương trình cho việc phát triển đa dạng hóa sản phẩm, phát triển kinh tế bền vững nông thôn, phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng nông thôn mới bền vững – chính là thực hiện tốt đề án: Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) giai đoạn 2019-2020.

Chương trình OCOP là gì? Đó là chương trình phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị. Đây được coi là giải pháp, nhiệm vụ trong triển khai thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới.

Theo đề án “Mỗi xã một sản phẩm tỉnh Nghệ An giai đoạn 2019 - 2020, định hướng đến 2030”, được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 729/QĐ -UBND ngày 12 tháng 3 năm 2019, trên địa bàn toàn tỉnh hiện có 182 sản phẩm nông nghiệp lợi thế trong các lĩnh vực lâm nghiệp, thủy sản, trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ, thuộc 6 nhóm sản phẩm gồm: thực phẩm (có 121 sản phẩm), đồ uống (15 sản phẩm), thảo dược (13 sản phẩm); vải và may mặc (11 sản phẩm), lưu niệm - nội thất - trang trí (16 sản phẩm), dịch vụ du lịch nông thôn (6 sản phẩm). Tuy nhiên, đến nay mới có 49 sản phẩm có đăng ký hoặc công bố tiêu chuẩn chất lượng (chiếm 26,9%); có 32 sản phẩm có đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ (chiếm 17,6%).

 

Cam Vinh là một trong những sản phẩm chủ lực của nông dân Nghệ An hiện vẫn còn chưa có lối đi riêng tương xứng với chất lượng của sản phẩm

Thời gian qua, việc lựa chọn sản phẩm, định hướng xây dựng và phát triển sản phẩm nhìn chung chưa đồng bộ. Hầu hết các địa phương chưa tập trung phát triển các sản phẩm cốt lõi mà đang dàn trải, phân tán. Năng lực của các tổ chức sản xuất và kinh doanh còn hạn chế, tổ chức sản xuất, kết nối, phát triển thị trường còn hạn chế. Mặt khác, có rất ít sản phẩm được chế biến sâu, sản phẩm còn đơn điệu, quy mô nhìn chung còn nhỏ lẻ. Mục tiêu cụ thể của đề án xây dựng mỗi xã một sản phẩm ở Nghệ An giai đoạn 2019 – 2020, là xây dựng hệ thống quản lý, điều hành Chương trình OCOP đồng bộ từ tỉnh đến huyện, xã; Ban hành và áp dụng chính sách đồng bộ để thực hiện hiệu quả OCOP trên địa bàn tỉnh; Tiêu chuẩn hóa ít nhất 50% số sản phẩm hiện có (tương đương khoảng 90 sản phẩm), tập trung vào các sản phẩm chủ lực, đặc trưng và tiềm năng của tỉnh; Phát triển từ 2 - 3 làng du lịch sinh thái cộng đồng, kết hợp bảo tồn các giá trị văn hóa tạo ra sản phẩm dịch vụ du lịch tham gia OCOP; Phát triển ít nhất 3 sản phẩm đạt hạng 5 sao (có thể xuất khẩu)… Nguồn vốn ngân sách tỉnh dự kiến dành cho chương trình là khoảng 240 tỷ đồng. Giai đoạn 2021-2030: Dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2021-2025 và tình hình cụ thể, trên cơ sở mục tiêu để giao cho cơ quan thường trực chương trình OCOP tỉnh, huyện phối hợp với các ngành, các địa phương điều chỉnh kế hoạch sát với tình hình cụ thể.

Trọng tâm của OCOP Nghệ An là phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ du lịch có lợi thế trên địa bàn tỉnh theo hướng gia tăng giá trị, do các tổ chức kinh tế OCOP tại địa phương thực hiện. Đặc biệt, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, ban hành khung pháp lý và chính sách để thực hiện, hỗ trợ hướng dẫn kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm, định hướng quy hoạch các vùng sản xuất hàng hóa dịch vụ.

Với quan điểm trên, tỉnh Nghệ An quy định đối tượng thực hiện là các sản phẩm hàng hóa có nguồn gốc từ đặc sản, sản phẩm truyền thống của địa phương. Bên cạnh đó, tỉnh xác định phát triển sản phẩm, dịch vụ OCOP theo 6 nhóm sản phẩm, bao gồm thực phẩm; đồ uống; thảo dược; vải và may mặc; lưu niệm-nội thất-trang trí, dịch vụ du lịch nông thôn, bán hàng.

 

Làng nghề nước mắm truyền thống ở Diễn Châu

Thời gian qua, thông qua các chương trình, đề án, việc phát triển sản phẩm hàng hóa từ các nông sản, sản phẩm truyền thống và đặc sản đã được người dân và chính quyền quan tâm. Nhiều huyện đã đầu tư kinh phí để phát triển sản phẩm như: Huyện Anh Sơn hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu chứng nhận chè gay, thị xã Thái Hòa hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu tập thể tinh bột nghệ; chế biến mật mía Nam Cường; huyện Tân Kỳ hỗ trợ xây dựng và phát triển nhãn hiệu và sản phẩm dê; thị xã Hoàng Mai hỗ trợ phát triển sản phẩm tinh bột nghệ, cá thu; huyện Con Cuông xây dựng nhãn hiệu chứng nhận rượu men lá, nhãn hiệu tập thể cam, làng nghề mây, tre đan...

Theo đó, đã xây dựng nhãn hiệu cho 47 sản phẩm, trong đó có 22 nhãn hiệu tập thể; 9 nhãn hiệu chứng nhận, 1 chỉ dẫn địa lý và trên 10 nhãn hiệu hàng hóa của sản phẩm truyền thống và đặc sản địa phương. Đặc biệt, nhiều sản phẩm có nhãn hiệu, có phân tích công bố chất lượng, có truy xuất nguồn gốc đảm bảo lưu thông hàng hóa có sức cạnh tranh cao trên thị trường, như: gà Phủ Diễn, gà Thanh Chương, trà hoa vàng Quế Phong, trám đen Thanh Chương, rượu men lá Con Cuông...

Tuy nhiên, đến nay Nghệ An chưa có sản phẩm nông, hải sản xuất khẩu được biết tới. “Kỹ năng quảng bá, giới thiệu sản phẩm, nguồn nguyên liệu thiếu ổn định, vấn đề an toàn VSTP, việc tiếp cận nguồn vốn để cải tiến dây chuyền sản xuất còn khó khăn... chính là “rào cản” trong việc tăng sức cạnh tranh cho các sản phẩm thế mạnh của địa phương như cá thu nướng, nước mắm trên thị trường. Khách hàng thiếu niềm tin vào các sản phẩm đặc sản, đặc biệt liên quan tới vấn đề về VSATTP; vấn đề cạnh tranh từ hàng hóa của các tỉnh, thành khác và hàng nhập ngoại (Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản....) bán với số lượng lớn, mẫu mã, hình thức đẹp, giá rẻ.

Trong bối cảnh đó, Chương trình OCOP ra đời sẽ là "chìa khóa" để nhà nông, doanh nghiệp, HTX, chính quyền cùng bắt tay nhau nghiên cứu tìm ra giải pháp tốt nhất cho việc đầu tư cái gì, vì sao đầu tư, đầu tư khâu nào, bước đi ra sao... Hy vọng các sản phẩm có thế mạnh sẽ mạnh hơn, các sản phẩm có tiềm năng xuất khẩu sẽ xuất khẩu được và các sản phẩm thực sự được “gắn sao” khi đến với người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Theo Ông Hoàng Nghĩa Hiếu - Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh, Đề án “Mỗi xã một sản phẩm” ở Nghệ An sẽ có ý nghĩa to lớn trong phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn nhằm khơi dậy sự tự lực, sáng tạo của cộng đồng, khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, thế mạnh của mỗi địa phương, phát triển các sản phẩm, đặc sản của địa phương bao gồm cả nông, lâm, hải sản, sản phẩm du lịch lợi thế... làm thay đổi tập quán sản xuất, tạo ra hướng đi mới trong sản xuất, kinh doanh các sản phẩm truyền thống, từ đó người dân có thêm việc làm, thu nhập ổn định.

Trao đổi về vấn đề này, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Thái Thanh Quý cho rằng: Chương trình OCOP là một chủ trương rất đúng của Trung ương, nhằm đa dạng hóa sản phẩm, phát triển kinh tế bền vững nông thôn, phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng nông thôn mới bền vững. Địa phương sẽ chủ động tích cực trong việc huy động nguồn vốn từ kêu gọi dự án cho đến phát triển sản phẩm có xuất xứ; sản phẩm chủ lực và lên kế hoạch cho người nông dân làm chủ với sản phẩm của chính mình./.

Bùi Thị Hương Giang (Phòng Khuyến công)

Phản hồi bài viết