Cần đăng ký chất lượng sản phẩm cho các làng nghề ở Nghệ An

               Được sự hỗ trợ của nhà nước, nhiều làng nghề chế biến nông sản thực phẩm ra đời góp phần tạo việc làm và thu nhập cho lao động nông thôn. Tuy nhiên, do thiếu nhãn hiệu xuất xứ và nhất là hỗ sơ chứng nhận về chất lượng nên sản phẩm làm ra không vào được các siêu thị cũng như chợ truyền thống.

          Mặc dù các hộ làm nghề ở đây đã có nhiều cố gắng trong việc đầu tư trang thiết bị, lựa chọn nguyên liệu để chất lượng sản phẩm tốt. Thế nhưng, chỉ có một vài hộ mạnh dạn làm được nhãn hiệu kèm tên tuổi, địa chỉ khi đóng gói, còn lại thì đều làm rất thô sơ. Vì thế, làng nghề đã tồn tại hàng chục năm nhưng doanh số sản phẩn không tăng lên được, sản phẩm chỉ bán loanh quanh khu vực huyện. Vì lý do này nên người tiêu dùng có yêu mến sản phẩm truyền thống đến mấy thì cũng chưa trở thành hàng hóa để đáp ứng như cầu của các tỉnh khác. Theo thống kê Sở Khoa học công nghệ, từ trước đến nay, trên cơ sở đơn yêu cầu của các doanh nghiệp, ngành đã làm thủ tục công nhận sở hữu trí tuệ và kiểu dáng công nghiệp cho trên 1.000 sản phẩm hàng hóa Nghệ An. Cùng với đó, sau hơn 17 năm, UBND tỉnh công nhận 173 làng nghề, trong đó 38 làng nghề liên quan đến sản xuất, chế biến nông và hải sản. Về bún bánh có miến, bánh đa, cốm, bánh lá, bánh gai…; rượu nếp, tinh dầu lạc, tinh dầu sở, thủy hải có mực, cá khô, nước mắm, cá… Tuy nhiên, không phải các sản phẩm nào của các làng nghề trên đều có hồ sơ đăng ký chất lượng và an toàn thực phẩm theo quy định. Trên lĩnh vực rau củ quả, toàn tỉnh hiện có gần 1.500 ha rau củ quả chất lượng cao sản xuất theo quy trình VietGap nhưng chỉ có khoảng 40 cơ sở được công nhận; số cò lại, dù sản xuất, bảo quản theo quy trình trên nhưng do chưa có chứng nhận nên không vào được nhà hàng, siêu thị, trường học; ngược lại, chợ truyền thống cũng khó cạnh tranh với các loại rau củ quả thông thường vì nếu bán cao hơn thì ít người mua và không lấy gì đảm bảo là hàng sạch, an toàn, sở dĩ có tình trạng bất cập trên là do trước đây Chính phủ quy định, một Làng nghề, kể cả làng nghề chế biến nông lâm thủy sản được công nhận chỉ cần có từ 20% số hộ trở lên trong làng tham gia và 2 năm liên tiếp sản xuất, kinh doanh có lãi, đảm bảo cơ bản về môi trường. Vì quy định này nên nhiều làng nghề chế biến nông, thủy sản ở tỉnh ta nói riêng và cả nước nói chung được công nhận trong giai đoạn này đều không phải làm hồ sơ đăng ký chất lượng. Vì thể, khi kiểm tra về an toàn thực phẩm, nếu làm đúng thì hầu hết các sản phẩm chế biến của các làng nghề nông – thủy sản đều có thể bị tịch thu và kiểm tra chất lượng để xử phạt và tiêu hủy.

Do không có tổ chức đứng ra làm nhãn hiệu, hồ sơ đăng ký chất lượng nên sản phẩm không thể giới thiệu vào các hội chợ triển lãm hay vào chuỗi phân phối uy tín được; ngược lại, do sản xuất ra không bán được nên không có kinh phí đổi mới thiết bị, nâng cao chất lượng, làm thương hiệu… Biết rõ hạn chế trên nhưng để xây dựng được hồ sơ quản lý chất lượng sản phẩm hiện nay là không hề đơn giản. Ngoài việc phải có một tổ chức đứng ra đại diện cho làng hoàn thiện hồ sơ gửi cơ quan chức năng rồi sau đó lấy mẫu kiểm nghiệm, phân tích với đăng ký rồi mới chứng nhận; sau khi có nhãn hiệu phải đầu tư quảng bá, giới thiệu, tham gia các hội chợ nên các hộ kinh doanh nhỏ lẻ đều ngán ngại. Trên thực tế một số làng nghề sau khi được công nhận đã vươn lên thành lập được HTX hoặc ủy quyền cho một hộ đứng ra thành lập doanh nghiệp để làm hồ sơ đăng ký chất lượng sản phẩm, các hộ còn lại sẽ là vệ tinh. Cách làm này của các làng nghề chế biến hải sản ở Cửa Hội và Nghi Hải; Nước mắm tại Phú Lợi, Quỳnh Dị...Ngoài việc thúc đẩy để làng nghề có một nhãn hiệu đại diện thì HTX hay doanh nghiệp cũng đứng ra làm truyền thông, làm hồ sơ để hưởng các chính sách hỗ trợ của tỉnh, bao tiêu sản phẩm để góp phần đưa làng nghề đi lên. Theo quy định hiện nay, sản phẩm, nhãn hiệu hàng hóa sau khi được cơ quan chức năng kiểm tra chứng nhận đạt chuẩn để gắn sao là đã có hồ sơ đăng ký chất lượng. Hiện nay, hồ sơ chất lượng sản phẩm do doanh nghiệp, HTX tự công bố và tự chịu trách nhiệm, cơ quan chức năng quản lý bằng lấy mẫu định kỳ hoặc đột xuất sản phẩm trên thị trường. Các làng nghề chế biến, sản xuất nông hải sản trên địa bàn khi làm hồ sơ công nhận làng nghề phải có Chứng nhận về chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm thì mới được trình UBND tỉnh công nhận. Theo quy định, tất cả các sản phẩm chế biến của các làng nghề nông, hải sản, nếu đóng gói đều phải đăng ký chất lượng, nhãn hiệu phải ghi rõ các thông tin cơ bản như thành phần, hạn sử dụng, điện thoại, địa chỉ cơ sở sản xuất.

Do vậy tỉnh ta cần có cơ chế hỗ trợ và quan tâm cho các đơn vị sự nghiệp hỗ trợ các làng nghề đăng ký nhãn hiệu và chất lượng sản phẩm để làng nghề ngày càng phát triển.

Lê Hường -HCTH 

Phản hồi bài viết