Yêu cầu mới cho đào tạo nghề trong tiến trình hội nhập

 

Ở Nghệ An những năm qua, giáo dục nghề nghiệp luôn nhận được sự quan tâm của cấp ủy và chính quyền các cấp. Công tác giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh và đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đã làm thay đổi nhận thức của các cấp, các ngành, doanh nghiệp, phụ huynh, học sinh, sinh viên và toàn xã hội về vai trò, tầm quan trọng của nhân lực có kỹ năng nghề. Chất lượng, hiệu quả đào tạo nghề nghiệp được nâng lên; cơ cấu ngành nghề, trình độ đào tạo đã được bổ sung, điều chỉnh phù hợp hơn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và thị trường sử dụng lao động trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, công tác giáo dục nghề nghiệp vẫn còn một số hạn chế, cần khắc phục. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có văn bằng, chứng chỉ (đào tạo chính quy từ 03 tháng trở lên) mới chỉ đạt 25,3% lực lượng lao động; trình độ đào tạo chủ yếu sơ cấp; chất lượng, ngành nghề đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường sử dụng lao động, nhất là kỹ năng chuyên môn, kỹ năng năng mềm, kỹ năng số, kỹ năng làm việc. Mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ; cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo yếu kém; đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý còn thiếu và cơ cấu chưa đáp ứng được yêu cầu. Sự tác động của đại dịch Covid - 19 đã và đang đặt ra đòi hỏi mới cần phải khắc phục công tác giáo dục nghề nghiệp thời gian tới.

Giai đoạn 2016 - 2020, toàn tỉnh đã có 360.217 lượt người được đào tạo kỹ năng nghề nghiệp (bình quân mỗi năm hơn 72.000 lượt người), trong đó nữ chiếm trên 31%; gồm các cấp trình độ: Cao đẳng 24.882 người (chiếm 6,9% tổng số lao động được đào tạo của toàn tỉnh), Trung cấp 43.798 người (chiếm 12,15%), Sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng 291.537 lượt người (chiếm 80,95%).

Trong 05 năm (2016-2020) các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh đã tuyển sinh đào tạo cho 267.815 học sinh, sinh viên, chiếm 74,3% tổng số lao động của tỉnh được đào tạo nghề nghiệp, tăng 10,3% so với giai đoạn 2011-2015.

Chất lượng đào tạo nghề nghiệp đã có chuyển biến tích cực; tỷ lệ học sinh, sinh viên đạt khá giỏi trong các trường cao đẳng, trung cấp tăng từ 22,5% năm 2015 lên 35% năm 2020 (tăng 12,5%). Tại các Kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia những năm gần đây đã có nhiều học sinh đạt giải cao và được lựa chọn tham gia Kỳ thi kỹ năng nghề khu vực và thế giới; Cuộc thi Ý tưởng khởi nghiệp quốc gia[i]; qua đó cho thấy chất lượng đào tạo nghề nghiệp của tỉnh đã bước đầu được khẳng định ở tầm khu vực và thế giới.

Quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng trên các lĩnh vực đời sống, kinh tế xã hội… đang diễn ra trên quy mô toàn cầu, trong đó có lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp. Việt Nam ký kết các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, RCEP, EVFTA….) với yêu cầu tiêu chuẩn lao động mới, sẽ tạo ra sự cạnh tranh về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực có kỹ năng nghề trên thị trường nhân lực toàn cầu và trong từng khu vực, quốc gia.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm biến đổi xã hội và nền kinh tế toàn cầu, thông qua sự thay thế sức lao động trực tiếp của con người bằng máy móc, rô-bốt, trí tuệ nhân tạo…tác động trực tiếp đến việc làm, kỹ năng nghề nghiệp của người lao động, dẫn đến mất việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp…

Đại dịch covid-19 bùng phát trên phạm vi toàn cầu đã tác động tiêu cực đến kinh tế - xã hội của cả thế giới, mỗi quốc gia, địa phương, sự phát triển của doanh nghiệp, đời sống của người dân và ảnh hưởng sâu sắc đến mọi hoạt động của hệ thống giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh; từ công tác tuyển sinh, đào tạo, đến việc rèn luyện kỹ năng nghề, thực hành, thực tập, giải quyết việc làm cho học sinh, sinh viên.

Theo ông Bùi Văn Hưng - Phó Giám đốc Sở LĐTB&XH tỉnh Nghệ An cho biết: Toàn tỉnh Nghệ An có hơn 344.200 người đang làm việc, sinh sống và học tập ở ngoài tỉnh. Từ đầu năm đến nay, có hơn 92.000 công dân trở về địa phương, riêng các tỉnh, thành phố phía Nam có hơn 66.700 lao động về quê do ảnh hưởng bởi dịch COVID-19. Trong số đó, lao động không có chuyên môn, không có giao kết hợp đồng lao động (lao động tự do) chiếm phần lớn với hơn 62%. Đây là một áp lực lớn đối với công tác dạy nghề, tìm việc làm cho lao động với các địa phương. 

Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng phát triển kinh tế tri thức, làm thay đổi cơ cấu lao động trong nền kinh tế; lực lượng lao động từ lĩnh vực nông nghiệp sẽ chuyển sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, từ lao động thủ công, sử dụng máy móc cơ khí sang tự động hóa. Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu sang khu vực các nước Đông Nam Á, trong đó Việt Nam là quốc gia có nhiều lợi thế để các tập đoàn, công ty lựa chọn để sản xuất, kinh doanh, dẫn đến sự cạnh tranh trong thị trường lao động càng trở nên gay gắt, nhất là lao động có kỹ năng nghề.

Nhiều doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế trong, ngoài nước có uy tín, tiềm lực đã đến khảo sát, đầu tư tại Nghệ An; một số dự án lớn, có tính chất tạo động lực phát triển đã đi vào hoạt động, đã và sẽ giải quyết nhiều việc làm cho người lao động, nhất là lao động có kỹ năng nghề trong thời gian tới. Mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp tiếp tục được quy hoạch, sắp xếp lại nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Tác động của Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và đại dịch Covid-19 mang tính toàn cầu, ảnh hưởng rất lớn tới hoạt động sản xuất, kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, dẫn đến tình trạng nhiều lao động mất việc làm, vị trí việc làm thay đổi, đứt chuỗi sản xuất, mất cân đối nghiêm trọng về cung - cầu lao động; sẽ tác động tới hệ thống giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam nói chung và Nghệ An nói riêng.

Mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025, đào tạo kỹ năng nghề cho 329.400 lượt người (giảm 8,56% so với giai đoạn 2016-2020), gồm các cấp trình độ: cao đẳng 26.300 (tăng 5,7%); trung cấp 48.500 người (tăng 10,7%); sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng 254.600 người (giảm 12,7%). Trong đó: Tỷ lệ nữ chiếm 35%; đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh là 280.200 người (các nghề trọng điểm 24.500 người), gồm trình độ: cao đẳng, trung cấp 64.200 người; sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng 216.000 người.

Định hướng đến năm 2030, đào tạo kỹ năng nghề giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 329.700 lượt người, gồm các cấp trình độ: cao đẳng 31.950 người (tăng 21,48% so với giai đoạn 2021 - 2025); trung cấp 57.750 người (tăng 19,07%); sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng 240.000 người (giảm 5,73%). Trong đó: đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh là 298.830 lượt người, gồm các trình độ: cao đẳng, trung cấp 81.830 người; sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng 217.000 người.

Xác định nhiệm vụ đào tạo nghề là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, là trách nhiệm hàng đầu của cấp ủy Đảng, chính quyền..., vì thế, Tỉnh yêu cầu các sở, ngành như: Lao động Thương binh và Xã hội, Công Thương, Nông nghiệp và PTNT, Liên minh HTX cần chuyển mạnh đào tạo nghề từ theo năng lực sẵn có của cơ sở đào tạo sang đào tạo theo nhu cầu học nghề của lao động và yêu cầu của thị trường lao động; gắn đào tạo nghề với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng, từng ngành và từng địa phương. Đẩy mạnh phát triển kinh tế tập thể, HTX, doanh nghiệp... để làm đầu mối cung ứng dịch vụ, vật tư nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp nông thôn, sản phẩm TTCN, làng nghề. Làm cơ sở vững chắc thu hút, giải quyết việc làm cho người lao động sau đào tạo./.

Đậu Nghệ (Phòng HCTH)


 

Phản hồi bài viết