Đất sét là gì, ưu nhược điểm, cách cải tạo và các loại cây trồng phù hợp với đất set

0
39
dat set

Mỗi loại đất đều có đặc điểm kết cấu, ưu và nhược điểm riêng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của cây trồng. Hiểu rõ về đất là quan trọng để đưa ra quyết định canh tác hợp lý. Đặc biệt, đất sét đòi hỏi phương pháp cải tạo đặc biệt. Trong bài viết này, Khuyencongnghean.com.vn sẽ chia sẻ giúp bạn đọc hiểu rõ đất sét là gì, ưu và nhược điểm của loại đất này, đặc điểm và cách nhận biết, cũng như các loại cây trồng hiệu quả khi trồng ở môi trường đất sét…. cùng tìm hiểu nhé!

Đất sét là gì

Đất sét, hay còn được gọi là sét, là thuật ngữ dùng để mô tả một nhóm khoáng vật phyllosilicat nhôm có khả năng giữ nước, thường có kích thước hạt nhỏ hơn 2 μm (micromet). Đất sét bao gồm các loại khoáng chất phyllosilicat giàu các ôxít và hiđrôxít của silic và nhôm, đồng thời chứa một lượng lớn nước tham gia vào quá trình tạo cấu trúc và thay đổi theo từng loại đất sét. Phần lớn đất sét được hình thành do sự phong hóa hóa học của các loại đá chứa silicat dưới tác động của axit cacbonic, nhưng cũng có một số loại được tạo ra do hoạt động thủy nhiệt. Đất sét được phân biệt với các loại hạt đất đá nhỏ khác trong đất, như bùn, thông qua kích thước nhỏ, hình dạng tạo bông hoặc lớp, khả năng hút nước, và chỉ số độ dẻo cao.

dat set la gi

Trong các nguồn tài liệu khác nhau, đất sét được chia thành ba hoặc bốn nhóm chính, bao gồm kaolinit, montmorillonit-smectit, illit và chlorit (nhóm cuối cùng có thể được coi là một nhóm riêng, trong phạm vi phyllosilicat). Có khoảng 30 loại đất sét ‘nguyên chất’ khác nhau trong các nhóm này, nhưng phần lớn đất sét ‘tự nhiên’ là các hỗn hợp của các loại khác nhau này, cùng với các khoáng chất đã phong hóa khác.

Montmorillonit, có công thức hóa học (Na,Ca)0,33(Al,Mg)2Si4O10(OH)2·nH2O, thường được tạo ra từ phong hóa các đá nghèo silica và là thành viên quan trọng của nhóm smectit, là một thành phần chủ yếu trong bentonit.

Đất sét phiến hàng năm là một dạng đất sét có các lớp được hình thành hàng năm do sự khác biệt theo mùa trong quá trình xói mòn và chứa hàm lượng chất hữu cơ. Loại đất này phổ biến trong các hồ băng cũ từ thời kỳ kỷ băng hà.

Đất sét Leda là một loại đất sét đặc biệt, chủ yếu xuất hiện ở vùng biển và là loại bản địa của địa hình bị băng hà xói mòn tại Na Uy, Canada và Thụy Điển. Đặc điểm của đất sét Leda là có độ nhạy cao, dễ chuyển thành dạng nhão, làm gây ra một số vụ lở đất nguy hiểm.

Đặc điểm và thành phần của đất sét

  • Đất sét hình thành từ phong hóa hóa học do tác động của acid cacbonic hoặc hoạt động thủy nhiệt. Chứa khoáng vật phyllosilicat nhôm ngậm nước, hạt thường nhỏ hơn 2 μm.
  • Kết cấu chặt giúp giữ chất dinh dưỡng, thay đổi nhiệt độ chậm, hấp thụ nước và phân tốt. Ít bị rửa trôi nên giàu dinh dưỡng hơn đất cát.
  • Có màu xám, xanh hoặc nâu tùy theo khoáng vật và chất hữu cơ. Tính axit hoặc trung tính, pH từ 5,5 đến 7,5. Độ ẩm cao, từ 30% đến 50%.
  • Hệ thống phức tạp, chủ yếu là hạt đất đá và bùn. Phân biệt thông qua kích thước, hình dạng, và tính chất hút nước. Giữ nước tốt, có độ dẻo cao, phổ biến trong nông nghiệp. Phân loại thành nhiều nhóm như kaolinit, montmorillonit-smectit, illit và chlorit.

Cách nhận biết đất sét


Nước thường tập trung tạo ra các vũng trên bề mặt đất, khó thẩm thấu sâu vào lớp đất. Đặc điểm của đất

sét là có độ kết dính cao. Khi ẩm, nó trở nên mềm dẻo và dễ dàng được làm hình. Khi khô, nó tự tạo thành những khối cứng, có thể được mô tả như những khối bê tông sinh học.

Trong quá trình làm đất và trồng trọt, đất sét gắn kết chặt vào giày và các dụng cụ làm vườn, tạo thành những khối lớn khó phân tách.

ưu điểm và nhược điểm của đất sét


Ưu điểm của đất sét bao gồm:

  1. Giữ ẩm tốt, hỗ trợ cung cấp nguồn nước ổn định cho cây trồng.
  2. Thay đổi nhiệt độ chậm, duy trì nhiệt độ ổn định cho đất và cây trồng.
  3. Giữ chặt dinh dưỡng trong đất, giảm thiểu hiện tượng xói mòn và rửa trôi.
  4. Chất hữu cơ phân giải chậm, tăng khả năng tích lũy hữu cơ trong đất so với các loại đất khác.


Nhược điểm của đất sét bao gồm:

  1. Thoát nước chậm trong mùa mưa, gây nguy cơ ngập úng.
  2. Trong mùa đông, đất sét chậm nhanh chóng nóng lên vào mùa xuân, làm khó khăn cho việc gieo hạt vào đúng vụ.
  3. Dễ bị nén chặt, hạn chế sự phát triển của rễ cây trồng.
  4. Xu hướng khô và nứt nẻ trong mùa đông và thời kỳ nắng hạn kéo dài, gây thiếu nước và cây trồng khô héo.
  5. Đất sét thường có tính axit, với mức pH thấp.

Các cách cải tạo đất sét trồng cây

Để có thể canh tác trồng trọt hiệu quả, đạt năng suất cao trên đất sét, người làm vườn cần phải tiến hành cải tạo đất trước khi trồng. Sau đây là một số biện pháp cải tạo đất sét nặng giúp bà con nông dân có thể canh tác hiệu quả.

cach cai tao dat set

Sử dụng phân ủ hữu cơ

Ngoài việc cung cấp dinh dưỡng cho đất phân hữu cơ còn làm giảm độ chặt của đất sét. Giúp kết cấu đất lỏng hơn, gia tăng khả năng thoát nước và thoáng khí cho đất.

Khi mới tiến hành cải tạo, phải bổ sung chất hữu cơ vào đất. Lúc đầu cần bổ sung khoảng 6cm vật liệu hữu cơ trên bề mặt đất trồng. Sau đó, các năm tiếp theo bón thêm chất hữu cơ với độ dày 3cm trên bề mặt. Việc làm này giúp đất trở nên thoáng khí, tơi xốp hơn.

Bổ sung vôi bột

Vôi giúp cho các hạt sét kết đóng thành cục, điều này giúp cải thiện cấu trúc đất và tăng khả năng thoát nước của đất sét. Vôi cũng giúp kiểm soát độ pH – hạ phèn, khử chua cho đất.

Tạo luống khi trồng cây

Để khắc phục tình trạng đất quá dính, khó thoát nước. Người trồng chú ý tạo các luống đất cao. Không nên cày xới nhiều khiến đất càng xấu. Việc lên luống cao kết hợp với bổ xung thêm chất hữu cơ sẽ tạo lớp đất trồng trên luống tơi xốp và giàu dinh dưỡng.

Tăng cường sinh vật có lợi trong đất

Để giúp đất sét trở nên màu mỡ, tơi xốp hơn bà con cần cho giun đất sinh sống và phát triển. Sử dụng vật liệu phủ như rơm, cỏ, lá để tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật có lợi phát triển.

Bổ sung đất cát hoặc đất thịt

Đây là cách hiệu quả và nhanh chóng để xử lý đất sét nặng. Bạn chỉ cần trộn thêm vào đất sét một lượng đất cát vừa đủ sẽ giúp cải thiện nhanh chóng cấu trúc đất, độ tơi xốp và khả năng thoát nước của đất. 

Tuy nhiên, chi phí để cải tạo đất sét bằng cách này trên một diện tích lớn sẽ tốn chi phí rất lớn. Do đó cách này chỉ khả thi khi thực hiện trên một diện tích nhỏ.

Những loại cây trồng phù hợp với đất sét

Các loại cây phù hợp với đất sét thường có khả năng chịu đựng ngập úng và thiếu oxy trong đất. Đây là những cây có rễ mạnh, khỏe mạnh để xâm nhập lớp đất chặt và tạo ra các khe hở. Một số ví dụ bao gồm:

  • Cây ưa nước: lúa nước, lúa nếp, sen, súng, rau muống dây. Chúng thích hợp với tình trạng ngập nước và có khả năng hấp thụ oxy từ không khí hoặc từ khe hở trong đất.
  • Cây lương thực: ngô, khoai lang, khoai tây, sắn, mì. Những cây này có rễ mạnh và có khả năng xuyên qua đất chặt, đồng thời cần nhiều dinh dưỡng từ đất sét.
  • Cây ăn quả: cam, quýt, bưởi, chanh, xoài, ổi, mận. Cây này cũng có rễ mạnh, có thể xâm nhập đất chặt và khai thác dinh dưỡng từ đất sét.
  • Cây hoa kiểng: hoa hồng, hoa lan, hoa ly, hoa cẩm chướng, hoa sen đá. Các loại cây này thích hợp với đất sét, có rễ mạnh và cũng có nhu cầu dinh dưỡng cao.

Đối với cây hoa kiểng, việc trồng trong chậu hoặc bồn có thể giúp điều chỉnh độ ẩm và dinh dưỡng, đồng thời cung cấp ánh sáng mặt trời đủ và không gian phù hợp.


Lời khuyên cho người nông dân khi trồng cây trên đất sét:

  • Đất sét, với hạt khoáng nhỏ và khả năng giữ nước cao, cần được xác định thành phần và tính chất để hiểu rõ và cải tạo phù hợp.
  • Tăng cường thoát nước để tránh ngập úng và giảm xói mòn là quan trọng.
  • Cải thiện cấu trúc đất sét để tăng sự thoáng khí và hấp thụ dinh dưỡng cho cây trồng.
  • Lựa chọn cây trồng phù hợp với đất sét, bao gồm cây ưa nước, lương thực, ăn quả, và hoa kiểng.
  • Áp dụng biện pháp cải tạo và canh tác thông minh để tận dụng tiềm năng của đất sét.
  • Bằng cách này, người nông dân có thể tối ưu hóa thu nhập và đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế nông nghiệp.

Dưới đây là một số thông tin về đất sét, bao gồm định nghĩa, cách nhận biết, ưu và nhược điểm của loại đất này, cách cải tạo đất sét để trồng cây, cùng với danh sách các loại cây phù hợp. Hy vọng rằng bài viết này sẽ hỗ trợ người nông dân trong việc canh tác hiệu quả, đạt được năng suất cao.

Đừng quên truy cập https://khuyencongnghean.com.vn/nong-nghiep/ để cập nhật những tin tức và kiến thức mới hữu ích về nông nghiệp nhé!

SHARE
Previous articlePhân bón là gì, tác dụng của phân bón với cây trồng
Next articleSáo trúc mão mèo
Với hơn 15 năm hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển trong ngành nông nghiệp, tôi - Nguyễn Văn Mạnh, tự hào giữ vững vị thế của mình như một chuyên gia có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm độc đáo trong lĩnh vực này.

LEAVE A REPLY